Олунньу 17 күнүн күн иккис аҥарыгар СӨ Бырабыыталыстыбатын үлэлиир бөлөҕө Бэстээх нэһилиэгин диэки айаннаата. Дмитрий Садовников салайааччылаах бөлөх манна эмиэ нэһилиэк олоҕун тутаах эбийиэктэрин көрөн-истэн, олохтоохтору кытта көрүстүлэр. Мунньах иннинэ нэһилиэк бастыҥ үлэһиттэрэ үтүө үлэлэрин иһин наҕараадаланнылар. Ону сэргэ оскуола оҕолоро хотугулуу үҥкүүлэрин толорон кэлбит дьон биһирэбилин ыллылар.
СӨ Ойуурун хаһаайыстыбатын сайдыытыгар кылаатын иһин бэлиэни Афанасий Николаев ылла. СӨ Бырабыыталыстыбатын бастакы солбуйааччытын Дмитрий Садовников Махтал суругун хочуолунай хачыгаар-машиниһа Михаил Спиридонов тутта. СӨ Арктика сайдыытын уонна хотугу норуоттар дьыалаларын министиэристибэтин Махтал суругун Бэстээх нэһилиэгин дьаһалтатын аҕа баһылыга Петр Афанасьев ылла. СӨ Олох-дьаһах, хомунаалынай хаһаайыстыба уонна энергетика министиэристибэтин Махтал суругунан олохтоох хочуолунай маастара Ньургун Слепцов, онтон СӨ Үөрэҕин уонна наукатын министиэристибэтин Махтал суругунан математика учуутала Вероника Колесова наҕараадаланнылар. Нэһилиэккэ өр кэмҥэ баһылыгынан таһаарыылаахтык үлэлээбит Геннадий Мальцев 70 сааһын туолуутунан оройуон баһылыга Василий Сорокин уонна нэһилиэк баһылыга Петр Афанасьев истиҥ эҕэрдэ суруктарын туттардылар.
2025 сылга тохсунньу ыйга Бэстээххэ биир соҕотох хочуолунай баһаарга былдьанан социальнай эбийиэктэргэ, 4 олорор дьиэҕэ хорумньуну аҕалбыта. ГУП «ОДЬКХ» салалтата саахал кэнниттэн бу эбийиэктэри сөргүтэргэ үлэни ыыппыта эрээри, быйылгы кыстык саҕаланыаҕыттан уһуйаан өттө +5 эрэ кыраадыһы тутан турара олохтоохтору, ордук төрөппүттэри дьиксиһиннэрэр. Бу күн ГУП «ОДЬКХ» кылаабынай инженера Владимир Бондарь уонна филиал директора Александр Васильев эбийиэги сиһилии көрдүлэр. «ОДЬКХ» өттүттэн өрөмүөн үлэтэ толору ыытыллыбыт диэн түмүккэ кэлэннэр, былырыын саҥа хочуолунайы тутан үлэҕэ киллэрбит «Альтернатива ЖКХ» тэрилтэ ититэр ситим циркуляциятын бэрэбиэркэлиэн наадатын ыйдылар. Оройуон үөрэҕирии салалтата аны сайын уһуйаан өттүн муостатын көтүрэн, сылаастыырга былааннаата.
Специалистарга дьиэ-уот уонна интернет кыһалҕата
Олохтоохтор хаһыс да сылын нэһилиэккэ үлэлии кэлэр специалистарга дьиэнэн хааччыйыы кыһалҕата сытыытык турарын туруорсаллар. «Эдэр специалистары дьиэнэн хааччыйыыга «Мин Сахам сирэ – 21 үйэҕэ» Үтүө дьыала хамсааһыныгар өрөспүүбүлүкэ 310 мөл. солк. көрбүтэ, ол эрээри манна эрдэ былааҥҥа киирбит эбийиэктэр эрэ үбүлэнэн тутуллуохтара. Ил Дархан анал этиитигэр бу барылы 500 мөл. солк. дылы улаатыннарарга диэн эппитэ, оччотугар бу бигэргэннэҕинэ саҥа эбийиэктэр киирсиэхтэрин сөп. Эдьигээн улууһуттан сайаапка киирбитэ, уочаракка турар», — диэн тутуу миниистирин солбуйааччы Евгений Афанасьев эттэ.
Дьиэтээҕи интернет ситимэ мөлтөхтүк үлэлиирэ эмиэ этилиннэ. Биричиинэтинэн нэһилиэк иһинэн тыа баһыйарынан сибээстээн сигнал мөлтүүрэ буолар. Онуоха «АрктикТелеком» АХ генеральнай директора Андрей Колесник нэһилиэк иһигэр эбии кабель тардыллыан наада диэн эттэ. Бу кыһалҕаны үөрэтэн быһаарыах буолла.
Суол-иис уонна көтөр аал сырыыта
Олохтоохтор кыһыннары-сайыннары сылдьар суолу оҥорууну туруорсаллар. Онуоха тырааныспар уонна суол хаһаайыстыбатын министиэристибэтиттэн Ольга Рафаилова билигин суол-иис суох ыраах сытар хотугу улуустар суолларын оҥорууга өрөспүүбүлүкэттэн элбэх үп барарын ыйда. Оройуон дьаһалтата сайыҥҥы кэмҥэ хомуллар муосталары туруоран суоллары оҥоруохха сөп диэн этиини сэҥээрбитин биллэрдэ, ол эрээри бу үлэ олоххо киирэрэ дөбөҥнүк буолбатын ыйда. Алларанан суол суох кэмигэр государство өйүүр рейстэрэ («дотационнай рейстар») ахсаана эмиэ аччыыра этилиннэ, кыһалҕалаах эрэ кэмҥэ көтүөҕэ диэн аһаҕастык быһаарылынна. Ол төрүөтүнэн өрөспүүбүлүкэ салалтата “Полярные авиалинии” АХ-ҕа иэстээх, ону быйыл төлөөһүн ыытыллар.
Элбэх хайысхалаах киин уонна атын ыйытыылар
Бэстээх олохтоохторо бэйэлэрин култуураларын дьиэтэ суоҕун туһунан күүскэ туруорсаллар. Билигин кулуупка да, бибилэтиэкэҕэ да, почтаҕа да туспа тутуу суох. Оройуон дьаһалта бэйэтин үбүнэн бырайыак-смета докумуонун толору бүтэрэн, судаарыстыбаннай экспертиза түмүгүн ылыахтаах. Билигин дьаһалта илиитигэр бэлэм бырайыак баар, тутууну саҕалыырга инники диэки хамнаныы эрэ наада. Тэрээһиҥҥэ биирдиилээн дьон үөрэх эйгэтигэр ыытыллар сааһылааһын, Анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэннэригэр көмөнү, «Хаарбах дьиэлэртэн олохтоохтору көһөрүү» барыл туһунан интэриэһиргээн ыйыттылар. “Ростелеком” ПАО мобильнай ситим базовай ыстаансыйатыгар холбонон үлэлиир Теле2 оператордаах 4G ыстандаартаах төлөпүөн ситимэ Бэстээх нэһилиэгэр номнуо үлэлиир. Инникитин атын төлөпүөн оператордара сөбүлэҥ түһэристэхтэринэ, бу нэһилиэктэргэ кинилэр эмиэ үлэлииллэрэ былааннанар.
Түмүккэ, Бэстээх олохтоохторо бырабыыталыстыба отчуотун биһирээтилэр уонна туруоруллубут боппуруостарга үлэ ыытыллыаҕын эрэннилэр.